Kể Lại Phong Vị Bá Trạng

Bá Trạng
/肉粽/
Hay còn được quen gọi là bánh ú, là loại bánh truyền thống của người Hoa thường thấy trong dịp lễ tết Đoan Ngọ (mồng năm tháng năm)

Bánh bá trạng

Bá trạng /Ba Zhang/ là phát âm của người Tiều, có nghĩa là bánh ú. Còn với người Quảng thì được phát âm là /Mòn Chủng/. Bởi vậy đó cũng là một lý do khiến bánh bá trạng (bánh ú) có nhiều loại bánh khác nhau theo từng tộc người. Như mấy hôm nay ghé lò bánh día Diều, tui đã có dịp diện kiến bánh bá trạng Quảng Đông và bánh bá trạng Phúc Kiến, ngoài ra còn có các loại bánh của Triều Châu, Hải Nam…

bá trạng tết Đoan Ngọ

Ngày bé, cứ mỗi lần thấy mẹ mua nhúm lá là lạ treo trước cửa, cúng ông bà một cặp bánh Bá Trạng cùng với bánh ít lá tro, mua mấy bịch cơm rượu, là biết Tết Đoan Ngọ đang đến gần. Cứ mong nhanh nhanh đến ngày, để mẹ đem bánh xuống, xẻ ra cho cả nhà cùng ăn.

người dân làm bánh bá trạng dịp tết Đoan Ngọ
Dây buộc bánh bá trạng
Lá tre để gói bánh bá trạng
Sau khi luộc, bánh bá trạng được hong khô trên dàn

Mỗi mùa tết Đoan Ngọ gần đến, các lò bánh lâu đời ở khu Chợ Lớn lúc nào cũng nhộn nhịp để chuẩn bị cho những mẻ bánh cực kì lớn. Có một điều rất bất ngờ là dẫu cho những lò bánh có uy tín rất lâu đời và mỗi năm đều ra lò rất nhiều loại bánh ngon, nhưng cứ đến hằng năm trước nửa tháng lễ Đoan Ngọ, họ sẽ làm mẫu bánh trước để khách đến ăn thử, nếu giữ đúng hương vị và ngon thì mới nhận đặt bánh. Điều này khiến tui thiệt sự bất ngờ và phải công nhận là người Hoa họ cực kì kỹ tính và nghiêm túc trong những lễ nghi truyền thống.

Bánh bá trạng vừa luộc xong
Một xâu bánh bá trạng
Mấy quầy bán bánh bá trạng đủ màu sắc

Bình thường, khách sẽ đặt ít nhất là một xâu bánh bá trạng, một xâu là năm cặp (mười cái), bởi lẽ đặt năm cặp vì thường sẽ thờ cúng năm vị ở nhà. Còn có nhiều khách sẽ đặt nhiều hơn để tặng khách quý và nhân viên của mình vì người Hoa làm kinh doanh buôn bán rất nhiều. Hôm trước ghé lò bánh của día Diều, día quý lắm nên mới chịu bán lẻ cho tui mấy cái, chớ mấy ngày này, từ mồng hai tới mồng năm là día không nhận bán lẻ mà chỉ tập trung vào đơn hàng khách đặt, mỗi ngày tới mấy ngàn cái.

Nguyên liệu làm bánh bá trạng

Nghĩ lại tui cũng lì, haha hông quen hông biết chi chạy ngang qua thấy lò bánh día Diều rộn ràng quá cái đánh liều ghé tới, năn nỉ mua bánh rồi xin đứng lại tìm hiểu, ghi hình luôn, ai ngờ cả nhà día niềm nở chào đón quá chừng, tui ghé hôm tối mồng ba xong phải hứa với cả nhà sớm mai mồng bốn ghé lại tiếp để ngó được hết mớ công đoạn gói bánh.

trứng muối trong bánh bá trạng
ba rọi ngâm ngũ vị hương nhân bánh bá trạng
Mấy cô làm bánh bá trạng
bánh bá trạng được phủ lớp đầu tiên
Nhân bên trong bánh bá trạng
Nhân bánh bá trạng đủ đầy màu sắc
Bánh bá trạng được phủ nếp và đậu lên trên chuẩn bị đi luộc
Gói bánh bá trạng

Bánh bá trạng Quảng Đông thường được đặt làm nhiều nhất, nguyên liệu sẽ bao gồm đậu xanh hạt, nếp, mỡ heo, thịt nạc, nấm đông cô, tôm khô, trứng muối và thường được gói dạng gối dài to nhỏ bằng lá tre tuỳ kích thước và yêu cầu của khách đặt.

Gói bánh bá trạng
Gói bánh bá trạng 1 cách công phu
Giàn treo bánh bá trạng
Bánh bá trạng treo trên trần nhà

Những ngày này, các día thân quen của lò sẽ tranh thủ nghỉ công việc chính của mình ở ngoài chợ ngoài xá để tập trung gói cả ngày, vì gói bánh cũng cần có cái duyên với cả tay nghề cao mới đảm bảo được chất lượng và hình hài đẹp. Sau khi chỉn chu phần bánh xong sẽ đem vô nồi luộc tầm 6-7 tiếng, phải canh chính xác giờ giấc để châm nước liên tục. Sau khi bánh chín thì sẽ vớt ra, điều bắt buộc là phải treo bánh lên cho ráo nước, hôm bữa ngồi ở lò được thấy cảnh tượng từng mẻ bánh lấy ra xong treo đầy khắp nhà nhìn thích lắm, kiểu làm cho cảm giác lễ tết thực sự luôn.

Dĩa bánh bá trạng thơm ngon cùng lớp đường bên trên

À, hôm bữa cũng nhờ ngồi lì ở lò mà tui mới biết thêm một bí quyết là ăn bánh bá trạng phải ăn với đường mới ngon, đó giờ tui toàn chế nước tương vô nên vị sẽ bị mặn không cảm đúng vị của bánh được. Hehe, mà hôm bữa là được mấy día ngồi làm bánh tặng bánh, khui bánh ra rồi đi rưới đường bắt tui ăn cho bằng được, trời ơi bởi cái đứa lỡ “đam mê” thương người, quý Sài Gòn như tui mà gặp mớ chuyện nhỏ xíu dễ thương này cứ nhớ quài, mấy día hôm đó cứ kêu tui lại ngồi bên xong vừa ngồi làm, vừa tả bánh rồi nói đủ thứ trên trời dưới đất, vui quá trời quá đất. Día còn kêu sau mồng năm là cả lò tụ họp lại dọn dẹp rồi ăn tiệc lớn, còn rủ kêu tui qua đi día nhường luôn phần ăn bự của día cho tui luôn haha. Lúc về, mọi người trong lò ai cũng niềm nở chào hỏi, cứ chắc nịch kêu hẹn lại dịp này năm sau phải đến nữa, haha nghe cái thương chi mà thương luôn.

Bánh bá trạng có sò điệp
Xẻ đôi chiếc bánh bá trạng
Nhân bên trong bánh bá trạng thơm ngon khó cưỡng

À, còn vị bánh chi tiết thì tui hổng có tả kĩ được, tui hổng có sành nên chỉ nêu cảm nhận sợ là sau khi được chỉ ăn đúng điệu với đường thì thích cực kì, phải nói là ngon hơn bánh chưng nhiều lần vì bá trạng khi nấu chín nếp sẽ tơi chứ không dính đặc nén như bánh chưng, thêm nữa phần nhân bánh đa dạng phong phú đủ vị mặn ngọt nên ăn rất chi là thích, mà một cái bự lắm nên phải rủ người ăn chung hen, với cả khi ăn nhớ chuẩn bị ly coca bên cạnh cho đúng điệu, mấy día bày tui đó, haha.

Mấy góc phố bán bánh bá trạng
Mấy góc phố bán bánh bá trạng
Mấy góc phố bán bánh bá trạng

Hết, dị đó, kết thúc dăm chuyện về phong vị bá trạng, mong sẽ gửi đến mọi người thêm chút không khí vị tết Đoan Ngọ, biết thêm ít nhiều về những nét văn hoá truyền thống giản dị, thiệt đẹp. Một vài thông tin ở trên về nguồn gốc và hình thức cúng bánh tui có tham khảo một chút kiến thức trên mạng, một chút được mấy có, mấy día truyền đạt, nên lỡ có cái nào chưa đúng hoặc còn thiếu, mong mọi người có thể bổ sung hen,
Cảm ơn mọi người đã đọc một cái bài thiệt thiệt dài, thôi nghỉ tay nghỉ mắt xíu, đi ăn cái tết mồng năm tháng năm nào.

Bánh bá trạng ngày Tết Đoan Ngọ

Xem thêm các bài viết khác tại instagram và fanpage Foodholicvn nhé

Leave a Reply

Your email address will not be published.